Lijst van begrippen

De meeste teksten hieronder zijn afkomstig uit Wikipedia, de Engelse dan wel Nederlandse versie. De begrippen zijn ook geintegreerd in alle pagina's, zweef aldaar met de muis over een begrip om een korte uitleg te zien (u moet JavaScript aan hebben staan in uw browser). Een meer uitvoerige uitleg is op deze pagina beschikbaar.

Applicatie

Een applicatie (letterlijk: toepassing) of informatiesysteem is een computerprogramma dat is bedoeld om door de gebruiker direct te worden gebruikt. Dit in tegenstelling tot een server-taak of andere taken die door een besturingssysteem in de achtergrond worden uitgevoerd.

Een veelgebruikte analogie om het verschil te verduidelijken is de relatie tussen verlichting (applicatie) en een elektriciteitscentrale (systeem). De elektriciteitscentrale dient er voor om stroom te produceren, een handeling die in zichzelf geen nut voor een gebruiker heeft. Pas als deze stroom wordt gebruikt, voor bijvoorbeeld verlichting, heeft de gebruiker er iets aan.

Voorbeelden van een applicatie zijn: tekstverwerker (zoals OpenOffice.org Writer en Microsoft Office Word), e-mail programma (zoals Mozilla Thunderbird en Microsoft Outlook) of MP3 spelers (zoals Winamp en Windows Media Player).

CakePHP

CakePHP is een webapplicatie-raamwerk, geschreven in de programmeertaal PHP. Het is vrij verkrijgbare opensourcesoftware. CakePHP is begonnen in 2005, naar het concept van Ruby on Rails. De gemeenschap is sindsdien gegroeid en vertakt in verschillende subprojecten. Net als Ruby on Rails maakt CakePHP het makkelijker om gebruik te maken van een database door middel van Active Records. Het moedigt ook aan om gebruik te maken van het Model-View-Controller-model.

CodeIgniter

CodeIgniter is een open-source web applicatie framework waarmee dynamische websites in PHP kunnen worden gebouwd. "Its goal is to enable [developers] to develop projects much faster than...writing code from scratch, by providing a rich set of libraries for commonly needed tasks, as well as a simple interface and logical structure to access these libraries."

Content Management Systeem

Een content-beheersysteem of contentmanagement systeem is een softwaretoepassing, meestal een web-applicatie, die het mogelijk maakt dat mensen eenvoudig, zonder veel technische kennis, documenten en gegevens op internet kunnen publiceren (contentmanagement). Als afkorting wordt ook wel CMS gebruikt, naar het Engelse content management system. Een functionaliteit van een CMS is dat gegevens zonder lay-out (als platte tekst) kunnen worden ingevoerd, terwijl de gegevens worden gepresenteerd aan bezoekers met een lay-out door toepassing van sjablonen. Een CMS is vooral van belang voor websites waarvan de inhoud regelmatig aanpassing behoeft, en de inhoud in een vaste lay-out wordt gepresenteerd aan bezoekers. De meeste grote bedrijven gebruiken voor hun website tegenwoordig een CMS.

CSRF

Cross-site request forgery, afgekort als CSRF (spreek uit: "sea-surf") of XSRF, is een type kwaadaardige aanval op een website waarbij onbedoeld commando's worden uitgevoerd door een gebruiker die vertrouwd wordt door de website. In tegenstelling tot cross-site scripting (XSS), welke misbruik maakt van het vertrouwen dat een gebruiker heeft voor een website, misbruikt CSRF het vertrouwen dat een site in een gebruiker (of zijn/haar browser) heeft.

CSS

Cascading Style Sheets (afgekort tot CSS) is een manier om de vormgeving voor een serie webpagina's in één keer vast te leggen. De informatie over de vormgeving voor het hele document wordt toegevoegd aan de HTML-code ervan. Die informatie kan in het document zelf staan, maar ook in een extern document dat wordt geïmporteerd. Een dergelijk apart geïmporteerd document wordt ook wel stylesheet genoemd. Een stylesheet biedt de mogelijkheid inhoud en vormgeving van een document van elkaar te scheiden en op die manier een consistente vormgeving over meerdere documenten te bereiken.

CSV

Een kommagescheiden bestand, of CSV-bestand, in het Engels Comma Separated Values, is een specificatie voor tabelbestanden. Het CSV-formaat is het eenvoudigste en oudste databaseformaat dat er bestaat. Het bestaat enkel uit tekstgegevens, waardoor het gemakkelijk geïmplementeerd (lezen en/of schrijven) kan worden en een brede verspreiding kent. Waarden worden in principe gescheiden door komma's, en regels door het nieuwe-regelteken.

Database

Een database, gegevensbank of databank is een digitaal opgeslagen archief, ingericht met het oog op flexibele raadpleging en gebruik. Databases spelen een belangrijke rol voor het archiveren en actueel houden van gegevens bij onder meer de overheid, financiële instellingen en bedrijven, in de wetenschap, en worden op kleinere schaal ook privé gebruikt.

HTML

HyperText Markup Language (afgekort HTML) is een opmaaktaal voor de specificatie van documenten, voornamelijk bedoeld voor het World Wide Web.

HTTP

Het HyperText Transfer Protocol (HTTP) is het protocol voor de communicatie tussen een webclient (meestal een webbrowser) en een webserver. Dit protocol wordt niet alleen veel op het World Wide Web gebruikt, maar ook op lokale netwerken (we spreken dan van een intranet).

In HTTP is vastgelegd welke vragen (de Engelse term hiervoor is requests) een cliënt, bijvoorbeeld een webbrowser, aan de server kan stellen en welke antwoorden (de Engelse term is responses) een webserver daarop kan teruggeven. Elke vraag bevat een URL die naar een webcomponent of een statisch object zoals een webpagina of plaatje verwijst.

Javascript

JavaScript is een beschrijvende taal, met objectgeoriënteerde mogelijkheden, die veel gebruikt wordt om internetpagina's interactief te maken en webapplicaties te ontwikkelen.

JSON

JSON staat voor JavaScript Object Notation en is een deelverzameling van de programmeertaal JavaScript. Het wordt gebruikt voor het uitwisselen van datastructuren, met name in webapplicaties die asynchroon gegevens ophalen van de webserver zoals AJAX.

De eenvoud van JSON heeft geleid tot een grote populariteit ervan, met name als een alternatief voor XML. Omdat gegevens worden uitgewisseld in de vorm van JavaScript-expressies, kunnen de gegevens worden ingelezen in een JavaScript-applicatie door simpelweg de JSON-expressie te evalueren; er is dus geen aparte parser voor nodig. Voor een groot aantal andere programmeertalen zijn functiebibliotheken beschikbaar voor het lezen en schrijven van JSON-expressies.

Layout Engine

Een layout engine, rendering engine of opmaak-engine is software dat webinformatie (zoals HTML, XML, afbeeldingen) en opmaak informatie (zoals CSS, XSL) weergeeft op het scherm. Een layout engine wordt meestal gebruikt door webbrowsers, e-mailclients of andere programma's die webinformatie weergeven. Voorbeelden van layout engines zijn:

- Gecko, gebruikt in Mozilla Firefox en Mozilla Thunderbird en andere applicaties (Democracy Player, Songbird).
- Presto, gebruikt in Opera (een webbrowser)
- Trident en Tasman, engines van Microsoft Internet Explorer
- KHTML/WebKit, engine van Konqueror en Safari.

MVC

Model-view-controller (of MVC) is een ontwerppatroon ("design pattern") dat het ontwerp van complexe toepassingen opdeelt in drie eenheden met verschillende verantwoordelijkheden: datamodel (model), datapresentatie (view) en applicatielogica (controller). Het scheiden van deze verantwoordelijkheden bevordert de leesbaarheid en herbruikbaarheid van code. Het maakt ook dat bijvoorbeeld veranderingen in de gebruikersinterface niet direct invloed hebben op het datamodel en vice versa.

Model

Definieert de representatie van de informatie waarmee de applicatie werkt. Aan ruwe gegevens wordt betekenis gegeven door relaties te leggen tussen data en logica toe te voegen. De daadwerkelijke opslag van data wordt gedaan met behulp van een persistent opslagmedium, zoals een database. De applicatie zal gegevens die gebruikt worden in het model, ophalen en wegschrijven van en naar de dataopslag via een datalaag. De datalaag is niet per se een onderdeel van het MVC-patroon.

View

Informatie wordt weergegeven via de View. Userinterface-elementen zullen gedefinieerd zijn in dit onderdeel. De view doet geen verwerking (zoals berekeningen, controles,...) van de gegevens die getoond worden.

Controller

De Controller verwerkt en reageert op events, die meestal het gevolg zijn van handelingen van de gebruiker.

OOP

Objectgeoriënteerd, vaak afgekort tot OO, is een paradigma dat gebruikt wordt bij het objectgeoriënteerd programmeren en objectgeoriënteerde opslag van data. Bij deze benadering wordt een systeem opgebouwd uit objecten, waarbij ieder object gemaakt is vanuit de definitie van een klasse. Het objectgeoriënteerde paradigma kende een opmars in het begin van de jaren 1990. Vele talen ondersteunen tegenwoordig objectgeoriënteerd programmeren.

Belangrijke eigenschappen van objectgeoriënteerd programmeren zijn:

Informatie verbergen: het kunnen verbergen van de interne werking van objecten, waardoor op een hoger niveau geprogrammeerd kan worden.
Modulariteit: programma's zijn eenvoudig uit te breiden en klasses zijn makkelijk te hergebruiken
Overerving: het specifieker kunnen maken van een klasse, waarbij (een deel van) een generieke klasse kan worden overgeërfd.
Polymorfisme: een functie kan geschreven worden voor generieke objecten, en uitgevoerd worden op specifiekere objecten, zonder dat de functie van het bestaan van de specifiekere objecten hoeft af te weten.

PEAR

PEAR, voluit PHP Extension and Application Repository, is een opslagplek van PHP programma code. Stig S. Bakken richtte PEAR op in 1999 met het doel hergebruik te bevorderen van code die veelvoorkomende taken uitvoert. Het project streeft ernaar om een gestructureerde bibliotheek van code te bieden, een systeem te onderhouden om deze code te distribueren, en een standaard programmeerstijl te promoten. Hoewel het door een actieve gemeenschap wordt onderhouden, is er een PEAR Group die fungeert als overheid en administratieve taken op zich neemt. Elk PEAR code pakket is in feite een onafhankelijk project onder de hoede van het PEAR project; het heeft zijn eigen team, versiebeheersysteem en documentatie.

PHP

PHP is een scripttaal, die bedoeld is om op webservers dynamische webpagina's te creëren. PHP is in 1994 ontworpen door Rasmus Lerdorf, een senior software engineer bij IBM. Destijds was de taal duidelijk geïnspireerd door Larry Walls Perl.

Aanvankelijk stonden de letters PHP voor Personal Home Page (de volledige naam van de software was Personal Home Page/Forms Interpreter, PHP/FI). Sinds PHP 3.0 is de betekenis een recursief acroniem geworden: "PHP: Hypertext Preprocessor". Deze naam geeft aan waar de taal meestal voor gebruikt wordt: informatie verwerken tot hypertext (meestal HTML en XHTML).

Spambot

Een spambot is een bot (een autonoom opererend stuk software) die assisteert bij het verzenden van spam (ongevraagde e-mails). Een spambot is een webcrawler die het internet afstruint naar emailadressen.

SQL

SQL of Structured Query Language is een ANSI/ISO-standaardtaal voor een relationeel 'database management systeem' (DBMS). Het is een gestandaardiseerde taal die gebruikt kan worden voor taken zoals het bevragen en het aanpassen van informatie in een relationele databank. SQL kan met vrijwel alle moderne relationele databankproducten worden gebruikt.

W3C

Het World Wide Web Consortium (W3C) is een organisatie die de webstandaarden voor het World Wide Web ontwerpt, zoals HTML, XHTML, XML en CSS. Het wordt geleid door Tim Berners-Lee, de originele bedenker van het HTTP protocol en HTML, waar het Web oorspronkelijk en nog steeds grotendeels op gebaseerd is. De organisatie is in 1994 opgericht in samenwerking met CERN, ondersteund door DARPA en de Europese Commissie. W3C telt momenteel meer dan 500 leden en circa 60 fulltime medewerkers over de hele wereld; zij leveren een bijdrage aan het ontwikkelen van specificaties en software voor W3C.

Webstandaarden

Webstandaarden zijn standaarden en technische specificaties die aspecten van het internet beschrijven. Webstandaarden worden veelal geassocieerd met de webstandaarden van het World Wide Web Consortium (W3C), maar er zijn meerdere organisaties die standaarden publiceren zoals de Internet Engineering Task Force (IETF) en de International Organization for Standardization (ISO).

Het W3C stelt formeel geen standaarden vast, maar doet aanbevelingen met in de praktijk een gelijkwaardige status.

Enkele organisaties die webstandaarden onderhouden zijn:

- het World Wide Web Consortium, een van de bekendste standaardorganisaties van het internet. Bekend van onder andere HTML, CSS, XML, HTTP en DOM;
- de Internet Engineering Task Force (IETF), een andere bekende organisatie die onder andere de standaarden onderhoudt van het TCP/IP protocol en MIME;
- de International Organization for Standardization (ISO) heeft onder andere een Internationele standaard voor HTML uitgebracht, ISO/IEC 15445;
- Ecma International, bekend van ECMA-262, beter bekend als JavaScript;
- het Unicode Consortium dat de tekstcoderingsstandaard UTF-8 en UTF-16 onderhoudt.

Webstandaarden hebben de afgelopen jaren veel aandacht genoten omdat steeds meer mensen er van zijn overtuigd dat websites de standaarden strikter moeten gaan volgen. De meeste websites voldoen namelijk niet aan deze standaarden en ook webbrowsers nemen de regels vaak niet in acht. Door webstandaarden te gebruiken is een website beter te bekijken op verschillende platformen en webbrowsers.

XML

Extensible Markup Language (XML) is een standaard van het World Wide Web Consortium voor de syntaxis van formele markuptalen waarmee men gestructureerde gegevens kan weergeven in de vorm van platte tekst. Deze representatie is zowel machineleesbaar als leesbaar voor de mens. Het XML-formaat wordt gebruikt om gegevens op te slaan (zoals in het OpenDocument-formaat) en om gegevens over het internet te versturen (zoals in AJAX).

XPath

XPath (XML Path taal of XML Path Language) is computertaal voor het adresseren van onderdelen van XML-documenten. Het is een compacte taal die niet in XML-syntaxis is opgesteld. Oorspronkelijk gemotiveerd door de wens om een gemeenschappelijke syntaxis en model te ontwikkelen voor XPointer en XSL, is XPath snel door XML-ontwikkelaars geaccepteerd als een soort kleine querytaal. Met XPath kan men heel specifieke informatie opvragen uit XML-documenten, zoals de informatie in de bladeren van de boomstructuur, maar ook deelpaden kunnen worden bevraagd.

XSS

Cross-site scripting (XSS) is een benaming voor een type bedreiging voor de beveiliging van computers die in webapplicaties kunnen voorkomen. Het zelfde bron principe zegt dat een script van de ene bron niet de pagina en gegevens, zoals cookies, van een andere bron mag lezen of wijzigen. Wanneer een aanvaller het zelfde bron principe voor HTML-scripting probeert te omzeilen spreekt men van cross-site scripting.

In het begin werd de acroniem CSS gebruikt om cross-site scripting aan te duiden. Om verwarring te voorkomen met Cascading Style Sheets en Content-scrambling system, die ook beide het acroniem CSS hebben, werd spoedig de afkorting XSS gebruikt waarbij de X staat voor cross (kruis).

Zend Framework

Het Zend Framework is een open-source framework, ontwikkeld in objectgeoriënteerde PHP5 code door Zend Technologies. Het framework is gemaakt met de gedachte om het gebruik ervan zo simpel mogelijk te houden. Dit in lijn met PHP, waarvoor de parsing engine ook door Zend Technologies wordt ontwikkeld. Het Zend Framework wordt uitgebracht onder een BSD-licentie.

Het framework is gebaseerd op het MVC Model. De verschillende componenten van het framework kunnen ook afzonderlijk gebruikt worden. Voorbeelden van componenten in het Zend Framework zijn Zend_Log, Zend_Config en Zend_Feed.